ရန္ကုန္က အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ မိန္းကေလးမ်ားေန႔ လႈပ္ရွားမႈမွာ ပါဝင္ခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေတြ
ပန္းေရာင္ဝတ္စုံေတြနဲ႔ လူတစု၊ အမ်ားစုက အမ်ိဳးသမီးေတြ၊ သူတို႔ေတြက လမ္းသြားလမ္းလာေနတဲ့သူေတြကို အၿပဳံးနဲ႔ႏႈတ္ဆက္ရင္း စာ႐ြက္ေလး တ႐ြက္ကို ေဝေပးေနပါတယ္။

စာ႐ြက္ရယူလိုက္တဲ့သူကို လူသြားလူလာလြတ္တဲ့ လမ္းေဘးေနရာကိုေခၚၿပီး စာ႐ြက္ထဲမွာပါရွိတဲ့ အေၾကာင္းေတြကို ရွင္းျပေမးျမန္းတဲ့ လႈပ္ရွားမႈတခုကို ေျမနီကုန္းမီးပြိဳင့္၊ ဒဂုံစင္တာ - ၁ အေရွ႕ဘက္ ကားလမ္း တဘက္ျခမ္းမွာ သူတို႔ေတြ လုပ္ကိုင္ေနၾကတာပါ။

ဒီလႈပ္ရွားမႈမွာ ပါဝင္တဲ့ အသက္ ၂၀ အ႐ြယ္ အမ်ိဳးသမီးငယ္ မနန္းမိုဇန္ဦးက စစ္တမ္းေလးတခု ေမးျမန္းေနတာ ျဖစ္ေၾကာင္းနဲ႔ သူရဲ႕အေတြ႕အႀကဳံကို ေျပာျပပါတယ္။

" အခုစစ္တမ္းကို လမ္းသြားလမ္းလာ အမ်ိဳးသမီးေတြခ်ည္း မဟုတ္ဘဲ အမ်ိဳးသားေတြကိုလည္း ေမးတဲ့အခါ သူတို႔နဲ႔ ဘာဆိုင္လဲ၊ ဒီဟာက အမ်ိဳးသမီးကိစၥပဲလို႔ ေျပာတဲ့ အမ်ိဳးသားေတြကို ေတြ႕ရတယ္၊ အဲလိုေျပာေတာ့ ေသခ်ာရွင္းျပ ခဲ့ရတယ္။ တခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသားေတြကေတာ့ သူတို႔နဲ႔လည္း သက္ဆိုင္တယ္ဆိုၿပီး ေျဖသြားၾကတယ္" လို႔ မနန္းမိုဇန္ဦးက ေျပာပါတယ္။

စစ္တမ္းမွာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ မိန္းကေလးမ်ားေန႔ကို သိလား၊ ရန္ကုန္လိုေနရာမွာ မိန္းကေလးငယ္ေတြေရာ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ လုံၿခဳံတယ္လို႔ ခံစားရလား၊ မလုံၿခဳံဘူးဆို အထူးသျဖင့္ ဘယ္လိုေနရာေတြလဲ၊ မိန္းကေလးေတြကို ေႏွာက္ယွက္တာ၊ အၾကမ္းဖက္ခံေနရတာကို သိသလား၊ ဘယ္လိုပုံစံနဲ႔ ဘယ္သူေတြက လုပ္တာကိုေတြ႕ရတတ္လဲစတဲ့ ေမးခြန္းေတြကို မနန္းမိုဇန္ဦး အပါအဝင္ လူငယ္ေလးေတြပါဝင္တဲ့ အဖြဲ႕က ေမးျမန္းေကာက္ယူခဲ့တာပါ။

ဒါက အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ မိန္းကေလးမ်ားေန႔ လႈပ္ရွားမႈ အျဖစ္ အစိုးရ မဟုတ္တဲ့ ႏိုင္ငံတကာအရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္း Plan International Myanmar ရဲ႕ အစီအစဥ္နဲ႔ ရန္ကုန္က လူစည္ကားရာ ရထားဘူတာနဲ႔ ကားမွတ္တိုင္ေတြမွာ ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေအာက္တိုဘာ ၁၁ ရက္ကို အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ မိန္းကေလးမ်ားေန႔ အျဖစ္ ကမာၻ႔ ကုလ သမဂၢ အဖြဲ႕ အေထြေထြညီလာခံကေန ၂၀၁၂ ခုႏွစ္က စတင္ သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာက အမ်ိဳးသမီးငယ္ေတြ၊ အထူးသျဖင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံေတြက မိန္းကေလးငယ္ေတြကို ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေပးဖို႔ အေရးႀကီးေၾကာင္း အသိေပးလႈံ႕ေဆာ္တဲ့ အစီအစဥ္တခု ျဖစ္ပါတယ္။

ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ဒီေန႔မွာ အဓိက ေခါင္းစဥ္ တခုေပးၿပီး ကမာၻတဝန္း က်င္းပလာရာမွာ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ရဲ႕ လႈပ္ရွားမႈေခါင္းစဥ္က "မိန္းကေလးငယ္ေတြအတြက္ ေဘးကင္းလုံၿခဳံတဲ့ ၿမိဳ႕ျပ/ေက်းလက္ေဒသ" ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီႏွစ္မွာေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း ပထမဆုံးအႀကိမ္ အျဖစ္ အစိုးရ လူမႈဝန္ထမ္းဦးစီးဌာနနဲ႔ Plan International တို႔ ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္ၿပီး အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ မိန္းကေလးမ်ားေန႔ လႈပ္ရွားမႈေတြ ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ပါတယ္။

Plan International Myanmar က ျပဳလုပ္တဲ့ ရန္ကုန္က အေျခခံ လူထုကို အဓိက ထားေမးတဲ့ လူ ၇၃၉ ဦးပါ စစ္တမ္းငယ္ အရ ဆိုရင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ျပမွာ ေနထိုင္ရသူ ၈၅ ရာခိုင္ႏႈန္းက လုံၿခဳံမႈမရွိဘူးလို႔ ေျဖၾကၿပီး ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းသာ လုံၿခဳံတယ္လို႔ ေျဖၾကပါတယ္။

လုံၿခဳံမႈမရွိတဲ့ ေနရာေတြဟာ ၿမိဳ႕ျပင္လို ေနရာေတြရယ္၊ အေဝးေျပးကားဂိတ္ေတြ၊ အမ်ားသုံး ပို႔ေဆာင္ေရးယာဥ္ေတြျဖစ္တဲ့ ဘတ္စ္ကား၊ ရထားေတြေပၚနဲ႔ ပန္းၿခံလိုေနရာေတြ အျပင္ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းဝင္းေတြ အထိ ပါဝင္ေနတာ ေတြ႕ရတယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ေႏွာက္ယွက္မႈျပဳတာေတြမွာ ႏႈတ္စကားနဲ႔ ေနာက္ေျပာင္တာ၊ ကိုယ္အမူအရာနဲ႔ က်ဳးလြန္တာေတြကို ေတြ႕ႀကဳံရတယ္လို႔ အမ်ားစုက ေျဖဆိုၾကပါတယ္။

ကမာၻေပၚမွာရွိတဲ့ ဆယ္ေက်ာ္သက္ မိန္းကေလးေတြကို ေသေစရတဲ့ ဒုတိယအေၾကာင္းရင္းက အၾကမ္းဖက္မႈ ျဖစ္တယ္လို႔လည္း Plan International က ႏိုင္ငံတကာမွာ ျပဳစုခဲ့တဲ့ စာရင္းဇယားေတြမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ မိန္းကေလး သန္း ၇၀ နီးပါးဟာ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈကို ပုံစံ တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ အသက္ ၁၅ ႏွစ္ အ႐ြယ္ကတည္းက စတင္ ခံစားေနရတယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ အသက္ ၁၅ ႏွစ္ကေန ၁၇ ႏွစ္ အတြင္းရွိတဲ့ မိန္းကေလး ၁၃.၁ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈ ခံေနရၿပီး ဝ.၄ ရာခိုင္ႏႈန္းက လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ႀကဳံေတြ႕ခံစားေနရတယ္လို႔ အစိုးရဌာန ဆိုင္ရာ ထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြကို အေျခခံၿပီး Plan International Myanmar က ေျပာပါတယ္။

ပလန္အင္တာေနရွင္နယ္ ျမန္မာရဲ႕ ပ႐ိုဂရမ္ဒါ႐ိုက္တာ ေဒၚလင္းလင္းေအာင္က ျမန္မာ့လူ႔အသိုင္းအဝန္းမွာ မိန္းကေလးေတြကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ခြဲျခားဆက္ဆံလာခဲ့ေတာ့ အခုလိုအခ်ိန္မွာေတာင္ မိန္းကေလးေတြဟာ သူတို႔ခြဲျခားဆက္ဆံ ခံေနရပါလားလို႔ မသိေတာ့ေလာက္ေအာင္ ေနသားက်ေနတာ ေတြ႕ရတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ဒီႏွစ္ အတြက္ ျမန္မာျပည္က အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ မိန္းကေလးမ်ားေန႔ လႈံေဆာ္ေရး အစီအစဥ္မွာ ဆယ္ေက်ာ္သက္ မိန္းကေလးငယ္ေတြ ေခါင္းေဆာင္မႈ ေနရာကို ဦးစီးဦးေဆာင္ လႊဲေျပာင္းရယူျခင္းဆိုတဲ့ (Girls: Takeover) အစီအစဥ္ကိုလည္း ထည့္သြင္းျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒီအစီအစဥ္မွာ ပလန္ျမန္မာအင္တာေနရွင္နယ္ရဲ႕ ဌာေန အမႈေဆာင္ အရာရွိ တာဝန္ကို တေန႔တာ လုပ္ကိုင္ခြင့္ရခဲ့တဲ့ အသက္ ၁၉ ႏွစ္အ႐ြယ္ မေမရီမြန္းေခါန္က သူ႔အေနနဲ႔ ေခါင္းေဆာင္တေယာက္ရဲ႕ လုပ္ငန္းတာဝန္၊ ဝန္ထမ္းေတြနဲ႔ ျပဳမူဆက္ဆံပုံေတြ၊ စီမံခန႔္ခြဲမႈေတြ၊ အစည္းအေဝးလုပ္ ဆုံးျဖတ္ေပးရတာကို သိရွိလုပ္ခြင့္ရလို႔ ယုံၾကည္မႈ ပိုရွိလာတယ္၊ လုပ္ကိုင္ႏိုင္စိတ္ရွိလာတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

" ဌာေန အမႈေဆာင္ အရာရွိ တာဝန္ယူခဲ့ရေတာ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ယုံၾကည္ခ်က္ေတြ ပိုတိုးလာတယ္။ ကိုယ္သာတေန႔ဒီလို တာဝန္ယူ လုပ္ခြင့္ရမယ္ဆို လုပ္ႏိုင္တယ္။ ကြၽန္မတို႔ကို ယုံၾကည္ေပးပါ၊ လုပ္ခြင့္ေပးပါ။ အမ်ိဳးသမီးေတြဆိုၿပီး မခြဲျခားပါနဲ႔၊ မႏွိမ္ပါနဲ႔၊ လက္တြဲေခၚေပးပါ " လို႔ မေမရီမြန္းေခါန္က ေျပာပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ကမာၻမွာရွိတဲ့ ေယာက္်ားေလးနဲ႔ မိန္းကေလးၾကား ခြဲျခားဆက္ဆံမႈအျဖစ္ မူလတန္းပညာေရး တက္ေရာက္ရမယ့္ အ႐ြယ္ရွိတဲ့ မိန္းကေလး ၃၂ သန္းဟာ ေက်ာင္းတက္ခြင့္ မရၾကဘူးလို႔လည္း Plan International က ဆိုပါတယ္။ အသက္ ၁၃ ႏွစ္ကေန ၁၅ ႏွစ္ အတြင္းရွိတဲ့ မိန္းကေလး ၃ ဦးမွာလည္း ၁ ဦးက အႏိုင္က်င့္မႈေတြကို ေန႔စဥ္ ႀကဳံေတြ႕ေနရတယ္လို႔ Plan International ရဲ႕ ကမာၻလုံး ဆိုင္ရာ ေတြ႕ရွိခ်က္က ေထာက္ျပထားပါတယ္။

ဒီအေျခအေနေၾကာင့္ မိန္းကေလးေတြ လုံၿခဳံမႈရွိေရး၊ တန္းတူ ပညာသင္ၾကားခြင့္နဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ခြင့္ ရေရးတို႔ အတြက္ သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရသာမက လူမႈအဖြဲ႕အစည္း တခုလုံးက အေလးဂ႐ုျပဳဖို႔ လိုအပ္ေနတယ္လို႔ အမ်ိဳးသမီးအေရး လႈပ္ရွားေနသူေတြက ေျပာပါတယ္။

မနန္းမိုဇန္ဦးကေတာ့ မိန္းကေလးေတြကို အမွတ္စာရင္း ခြဲျခားတာမ်ိဳး၊ ဦးေဆာင္ခြင့္ မေပးတာမ်ိဳးသာမကပါဘူး မိသားစု အိမ္တြင္းမွာေတာင္ သမီးမိန္းကေလးထက္ သားေယာက္်ားေလးကို ဦးစားပိုေပးတာ၊ ဒုတိယေနရာမွာပဲ ထားတာမ်ိဳးေတြ မီးဖိုေခ်ာင္ကိစၥဆိုလည္း သမီးမိန္းကေလးနဲ႔သာ သက္ဆိုင္တာေတြက မိန္းကေလးေတြ အၿမဲႀကဳံေနရတဲ့ ျပႆနာေတြပါလို႔ ေျပာပါတယ္။

" ကြၽန္မတို႔ေတြ ေမြးဖြားလာခ်ိန္မွာ ေယာက္်ားေလး အျဖစ္ေမြးပါေစ၊ မိန္းကေလးအျဖစ္ ေမြးပါေစဆိုၿပီး ေ႐ြးခ်ယ္ေမြးဖြားလာခြင့္ ရၾကတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီလိုေ႐ြးခ်ယ္ခြင့္ မရလို႔ မိန္းကေလးအျဖစ္ ေမြးလာတာဟာ ကြၽန္မတို႔ရဲ႕အျပစ္ မဟုတ္ပါဘူး၊ ခြဲျခားဆက္ဆံဖို႔လည္း မလိုဘူးထင္ပါတယ္။ ကြၽန္မတို႔ကို တန္းတူအခြင့္အေရးေတြေပးပါလို႔ပဲ ေျပာခ်င္ပါတယ္" လို႔ မနန္းမိုဇန္ဦးက ေျပာပါတယ္။

BBC Burmese
https://www.bbc.com