အခုေတာ့ဗ်ာ ...။ ပညာေရးဌာနက ျဖန္႔ေဝထားတဲ့ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္စာအုပ္ တစ္အုပ္တည္းမွာပဲ အေခၚအေဝၚက ႏွစ္မ်ိဳးျဖစ္ေနေလမွေတာ့ မွတ္သားရတာက အေတာ့္ကို ေဝေဝ၀ါးဝါး ျဖစ္ႏိုင္ေစတာကလား။ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္ဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈန္းက မွန္သလား၊ ေက်ာင္းေျပာင္း လက္မွတ္ဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈန္းက မွန္သလားဆိုတာ ျငင္းခ်က္ထုတ္စရာ မရွိေပမယ့္ (TC) ဆိုတဲ့ စကားရပ္နဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ရင္ေတာ့ ပိုေကာင္းတာေပါ့။
ေၾသာ္ ... ဒါနဲ႔စကားမစပ္။

အေျခခံပညာအဆင့္ေက်ာင္းေတြမွာ သူငယ္တန္း (KG) ကေန ဒသမတန္းအထိ ပညာသင္ယူေနတဲ့ ဘယ္ေက်ာင္းသားမဆို ဒီေက်ာင္းကေနထြက္ၿပီး ေနာက္တစ္ေက်ာင္းကို ေျပာင္းေနေတာ့မယ္ဆိုရင္ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္အတြက္ အသက္တမွ် အေရးႀကီးလွတဲ့ စာ႐ြက္တစ္႐ြက္ကို ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးဆီကေန မျဖစ္မေန ေတာင္းယူရလိမ့္မယ္။ အဲဒါကေတာ့ အခုေခတ္အေခၚအရ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္ဆိုတာပါပဲ။ 

ဒီေဆာင္းပါးမွာ ေခၚေနက်အတိုင္း ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္လို႔ပဲ အလြယ္ေခၚၾကပါစို႔ရဲ႕။ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္က လက္ရွိေက်ာင္းကေန ေနာက္ထပ္ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းကို ေျပာင္းရင္ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္တစ္ေစာင္သာ ထုတ္ယူခြင့္ ရွိတယ္။ ေက်ာင္းသားအတြက္ အေရးပါတဲ့ အေထာက္အထားျဖစ္တာမို႔ ေရစို၊ စုတ္ၿပဲ၊ မေပ်ာက္မပ်က္ မျဖစ္ရေလေအာင္ ထိန္းသိမ္းရမယ္။ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္ကို ေက်ာင္းသားကိုယ္တိုင္ ကိုယ့္သေဘာနဲ႔ကိုယ္ ထုတ္ယူလို႔မရဘူး။ မိဘ ဒါမွမဟုတ္ တာဝန္ရွိသူ အုပ္ထိန္းသူ တစ္ေယာက္ေယာက္က ေတာင္းခံမွသာ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးက ထုတ္ေပးလို႔ရတယ္။ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္မွာ တကယ္အေရးပါတဲ့ အခ်က္ငါးခ်က္ရွိတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ .....

- ေက်ာင္းသားရဲ႕ ေက်ာင္းဝင္အမွတ္၊ 
- ေက်ာင္းသားရဲ႕အမည္နဲ႔ စာလံုးေပါင္းသတ္ပံု မွန္ကန္မႈ ရွိ မရွိ၊
- အဘအမည္နဲ႔ စာလံုးေပါင္းသတ္ပံု မွန္ကန္မႈ ရွိ မရွိ၊
- ေအာင္ျမင့္ခဲ့တဲ့ အတန္း၊ ဘာသာတြဲနဲ႔ ခုႏွစ္ မွန္ကန္မႈ ရွိ မရွိ၊ 
- ေက်ာင္းသားရဲ႕ ေမြးသကၠရာဇ္ မွန္ကန္မႈ ရွိ မရွိ စတာေတြေပါ့။ 

ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္ပါမွ ေနာက္ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းကလည္း ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ကို တရားဝင္လက္ခံလို႔ရတယ္။ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္မပါဘဲ ဘယ္ေက်ာင္းမွာမွ တရားဝင္ အပ္လို႔မရဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္မရခင္ ေက်ာင္းေနႏႈန္း နိမ့္မက်ေအာင္၊ ေက်ာင္းသားအတြက္ သင္ခန္းစာေတြ ေနာက္မက်ရေအာင္ ယာယီလက္ခံထားေပးလို႔ေတာ့ ရတာေပါ့။ ေက်ာင္းေနဖူးသူတိုင္း ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္ဆိုတာကို ၾကားဖူး ျမင္ဖူးၾကမွာပါ။ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္ကို အဂၤလိပ္လို အတိုေကာက္ တီစီ (TC) လို႔ ေခၚၾကတာေပါ့။ 

တီစီ (TC) ဆိုတာက Transfer Certificate ကေန အဖ်ားစာလံုးေတြကို အတိုေကာက္သေဘာနဲ႔ ယူထားတာဆိုေတာ့ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္လို႔ေခၚရင္ တက္တက္စင္ေအာင္ လြဲေနသလားလို႔ပါ။ ဒါကလည္း ကိုယ္တစ္ေယာက္တည္းရဲ႕အျမင္ကို ခ်ျပၾကည့္တာပါ။ ဒီလိုဆိုရင္ TC အစား EC(Exit Certificate) လို႔ ေခၚတာက ပိုၿပီးသဘာဝက်လိမ့္မယ္လို႔ ထင္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အငယ္တုန္းကေတာ့ ေက်ာင္းေျပာင္းလက္မွတ္လို႔ပဲ သံုးႏႈန္းခဲ့ၾကတာပါ။ 

ေက်ာင္းထြက္ျခင္း

ေက်ာင္းထြက္ျခင္းဆိုတာကေတာ့ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ဟာ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ပညာသင္ယူႏိုင္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းမရွိေတာ့ဘဲ မိဘကို ဝင္ကူရတာမ်ိဳး၊ လုပ္ငန္းခြင္တစ္ခုခုကို ဝင္ေရာက္ဖို႔ ဒါမွမဟုတ္ အရပ္ေဒသတစ္ခုကို သြားေရာက္ၿပီး အလုပ္လုပ္ကိုင္ႏိုင္ဖို႔ စာသင္ေက်ာင္းကေန အၿပီးတိုင္ထြက္ခြာသြားတာမ်ိဳးကို ေက်ာင္းထြက္သြားတယ္လို႔ သတ္မွတ္လို႔ရတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒီလိုကေလးမ်ိဳးဟာ တျခားေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းမွာ ဆက္မတက္ျဖစ္ေတာ့တာမို႔ သူ႔ကို ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္လို႔ ေခၚေနတဲ့ အေထာက္အထား စာ႐ြက္စာတမ္း ထုတ္ေပးစရာ မလိုေတာ့ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ပညာအရည္အခ်င္းနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အျမင့္ဆံုးေအာင္ျမင္ထားေၾကာင္း အေထာက္အထား လိုခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးက ေထာက္ခံစာထုတ္ေပး႐ံုနဲ႔ လံုေလာက္တယ္။

ေက်ာင္းေျပာင္းျခင္း

ေက်ာင္းေျပာင္းျခင္း ဆိုတာကေတာ့ ပညာသင္ယူေနခ်ိန္မွာ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ဟာ အေျခအေန အရပ္ရပ္တစ္ခုေၾကာင့္ လက္ရွိေက်ာင္းမွာ ပညာဆက္လက္သင္ယူဖို႔ အခြင့္အလမ္းမရွိေတာ့ဘဲ တျခားၿမိဳ႕၊ ႐ြာ၊ ရပ္ကြက္မွာရွိတဲ့ စာသင္ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းကို ေျပာင္းေ႐ႊ႕ၿပီး သင္ယူရတာမ်ိဳးကို ဆိုလိုတာပါ။ ေက်ာင္းေျပာင္းၿပီး ေနရေတာ့မယ္ဆိုရင္ ေက်ာင္းသားအတြက္ ေက်ာင္းေျပာင္းလက္မွတ္လို႔ေခၚတဲ့ စာ႐ြက္စာတမ္း အေထာက္အထားကို ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးလုပ္သူက အခ်ိန္မီထုတ္ေပးရမယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္လို႔ ေခၚေနမယ့္အစား ေကာင္းႏိုးရာရာေတြးမိၿပီး ေက်ာင္းေျပာင္းလက္မွတ္လို႔ ေခၚတာက ပိုၿပီးဆီေလ်ာ္လိမ့္မယ္လို႔ ေစာဒကတက္ခ်င္မိတယ္။ 

ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္စာအုပ္

ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနက အေျခခံပညာေက်ာင္း (ထက္၊ လယ္၊ မူ) နဲ႔ တရားဝင္ ဖြင့္လွစ္ခြင့္ရထားတဲ့ ကိုယ္ပိုင္ေက်ာင္းေတြကို ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္စာအုပ္ေတြ ထုတ္ေပးထားတာရွိတယ္။ မသမာမႈ လုပ္လို႔မရေအာင္ ဝန္ႀကီးဌာနက စိစစ္ၿပီးခါမွ ထုတ္ေပးထားရတာေပါ့။ စာအုပ္တစ္အုပ္မွာ အ႐ြက္ေရ ၁၀၀ ပါတယ္။ အ႐ြက္တိုင္းမွာလည္း အဂၤလိပ္အကၡရာ သံုးလံုးတြဲနဲ႔ အဂၤလိပ္ဂဏန္း ခုနစ္လံုးပါတယ္။ (ဥပမာ DDD 0001001..... DDD 0001100)

စာအုပ္ရဲ႕မ်က္ႏွာဖံုးမွာ-
ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရ
ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာန
အေျခခံပညာေက်ာင္း ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္ပံုစံစာအုပ္
.....လို႔ ေရးသားေဖာ္ျပထားေပမယ့္ မ်က္ႏွာဖံုး အတြင္းစာမ်က္ႏွာ ၫႊန္ၾကားခ်က္ အမွတ္စဥ္ (၁၀) မွာ ေက်ာင္းေျပာင္းလက္မွတ္လို႔ သံုးႏႈန္းထားေလေတာ့ ဘယ္အေခၚအေဝၚက အမွန္နဲ႔ ပိုၿပီးနီးစပ္ပါ့မလဲလို႔ ေထာက္ျပခ်င္တာပါ။ 

ျဖစ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေက်ာင္းသံုး၊ ႐ံုးသံုး စာအသံုးအႏႈန္းေတြမွာ တစ္မ်ိဳးတည္းကို ပံုေသကားက်သတ္မွတ္ေပးႏိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ပိုေကာင္းမယ္လို႔ ထင္တာပဲ။ ႐ံုးစာေရးသားၿပီး အဓိပၸာယ္ေဖာ္ေဆာင္တဲ့ ေနရာမွာလည္း တစ္သားတည္းျဖစ္ၿပီး သေဘာေပါက္လြယ္မွာကေတာ့ အမွန္ပဲေပါ့။ 

အခုေတာ့ဗ်ာ...။ ပညာေရးဌာနက ျဖန္႔ေဝထားတဲ့ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္စာအုပ္ တစ္အုပ္တည္းမွာပဲ အေခၚအေဝၚက ႏွစ္မ်ိဳးျဖစ္ေနေလမွေတာ့ မွတ္သားရတာက အေတာ့္ကို ေဝေဝဝါးဝါး ျဖစ္ႏိုင္ေစတာကလား။ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္ဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈန္းက မွန္သလား၊ ေက်ာင္းေျပာင္းလက္မွတ္ဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈန္းက မွန္သလားဆိုတာ ျငင္းခ်က္ထုတ္စရာ မရွိေပမယ့္ (TC) ဆိုတဲ့ စကားရပ္နဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ရင္ေတာ့ ပိုေကာင္းတာေပါ့။ 

သို႔ျဖစ္၍ ပညာေရးဌာနက တာဝန္ရွိသူ လူႀကီးမင္းမ်ားကို ေမးလိုက္ခ်င္ပါရဲ႕။ ေက်ာင္းေျပာင္းလက္မွတ္လား၊ ေက်ာင္းထြက္လက္မွတ္လား။ အမွန္ကို သိခ်င္စမ္းလွပါဘိေတာ့။ 

ကိုေသာင္း (ပညာေရး)